Facebook

Nowe dowody w prawie cywilnym

Nowe dowody w prawie cywilnym
24.03.2016

NOWA FORMA DOKUMENTOWANIA CZYNNOŚCI PRAWNYCH

W ustawie z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.1311) wprowadzono przepisy obejmujące kwestie nowej formy czynności prawnej oraz definicji dokumentu. Zmiany wchodzą w życie z dniem 8 września 2016 r

Uzasadnieniem przyjętych zmian jest dążenie do usprawnienia dokonywania czynności prawnych.

Nowelizacja wnosi do Kodeksu Cywilnego definicję dokumentu zgodnie, z którą dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. W uzasadnieniu projektu rządowego wskazano, że termin „dokument” używany jest w przepisach prawa cywilnego do określania różnorodnych dokumentów pod względem rodzajowym, a także pod względem realizowanych funkcji, natomiast ustawodawca na równi z pojęciem dokumentu używa wielokrotnie takich wyrażeń jak: „pismo”, „akt notarialny” czy „pisemna forma czynności prawnej”. Wprowadzenie, więc ustawowej definicji dokumentu ma realizować cele porządkowe, a przy okazji jednoznacznie zerwać z tradycyjnym rozumieniem tego pojęcia, jako informacji utrwalonej wyłącznie w postaci pisma.

Należy wskazać, że zgodnie z wprowadzonymi zmianami konstytutywną cechą dokumentu jest jego intelektualna zawartość, czyli informacja-treść obejmująca różnego rodzaju oświadczenia, w tym oświadczenia woli. Dla bytu dokumentu nie ma znaczenia, więc czy jest on podpisany. Ponadto treść dokumentu może zostać dowolnie ujawniona np. za pomocą dźwięku czy obrazu, a także utrwalona na dowolnym nośniku i za pomocą dowolnych środków np. za pomocą komputera czy telefonu komórkowego. Należy mieć jednak na uwadze, aby sposób utrwalenia informacji umożliwiał jej zachowanie i odtworzenie.

Wprowadzony nowelizacją nowy typ formy szczególnej, jest formą o niższym stopniu sformalizowania niż forma pisemna, co przejawia się przede wszystkim w braku konieczności złożenia własnoręcznego podpisu. Bowiem dla zachowania formy dokumentowej wystarczające będzie ustalenie osoby składającej oświadczenie woli. Nie ma przy tym znaczenia czy nastąpi to na podstawie samej treści dokumentu czy po sprawdzeniu np. urządzenia za pomocą, którego złożono oświadczenie. Wprowadzenie formy dokumentowej przyczyni się, więc do stworzenia form prawnych funkcjonowania formy, która jest już powszechnie stosowana z uwagi na nieustający rozwój nowych technologii.

Wymóg dochowania nowej formy szczególnej może zostać ustanowiony zarówno przez ustawę, jak i umowę stron. Zgodnie z wprowadzonymi zmianami w przypadku braku odmiennego postanowienia dochowanie tej formy zastrzeżone jest jedynie dla celów dowodowych (ad probationem). Strony zastrzegając w umowie formę dokumentową powinny określić jej skutek; w razie braku takiego postanowienia w umowie forma ta będzie traktowana, jako zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.

Nowelizacja wprowadza również zmianę dotyczącą formy rozwiązania umowy za zgodą obu stron, a także odstąpienia oraz wypowiedzenia umowy zawartej w formie pisemnej, w tym także dokumentowej. W takim wypadku przewidziano ustawowy wymóg zachowania formy dokumentowej ad probationem. W uzasadnieniu projektu wskazano, że powyższe zmiany stanowią kontynuację liberalizowania przepisów o formie. Jednakże obowiązek zachowania formy dokumentowej dla rozwiązania umowy bądź jej wypowiedzenia lub odstąpienia może zostać określony odmiennie w ustawie lub w umowie stron. Dopuszczalne jest, zatem nie tylko zaostrzenie rygoru przewidzianego w art. 77§ 2 k.c., ale także jego złagodzenie.

Umowy zawierane przez przedsiębiorców

W ustawie z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw wprowadzono również nowy przepis dotyczący zawierania umów między przedsiębiorcami. Ustawodawca określił jednoznacznie, że do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami nie stosuje się przepisów o skutkach niezachowania formy przewidzianej dla celów dowodowych. Intencją powołanej zmiany jest usunięcie wątpliwości czy w stosunkach między przedsiębiorcami rygor dowodowy może zostać zastąpiony przez rygor nieważności. W stosunkach między przedsiębiorcami, bowiem uchybienie wymogowi formy pisemnej lub dokumentowej, gdy nie został on zastrzeżony pod rygorem nieważności nie skutkuje szczególnymi sankcjami dowodowymi, pozostaje bez wpływu na ważność dokonanej czynności prawnej.

Na koniec warto wskazać, że wprowadzoną nowelizacją wyodrębniono wyraźnie w kodeksie cywilnym formę elektroniczną. Celem umieszczenia definicji formy elektronicznej w osobnym przepisie jest podkreślenie, że stanowi ona odrębny, równoważny w stosunku do formy pisemnej typ formy szczególnej. Uznanie autonomiczności formy elektronicznej rozstrzyga wątpliwości, co do możliwości zastrzeżenia formy pisemnej z wyłączeniem dopuszczalności spełnienia tego wymogu przy użyciu formy elektronicznej i na odwrót.

Autorka jest Aplikantem Radcowskim w Gorący i Partnerzy Kancelaria Radców Prawnych

Magdalena Świder
+48 12 200 22 99