Facebook

Miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów regulujących uprawnienia do kierowania pojazdami.

Miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów regulujących uprawnienia do kierowania pojazdami.
11.04.2017

Niejednokrotnie zdarza się iż w różnego rodzaju wnioskach i formularzach organy administracji publicznej wymagają podania miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Wówczas pojawia się pytanie czy podać miejsce na terytorium RP w którym aktualnie przebywam czy tez adres zameldowania a może adres zamieszkania za granicą gdzie co do zasady pracuje. Najwięcej wątpliwości pojawia się gdy chodzi o podanie miejsca zamieszkania celem wyrobienia prawa jazdy.

Analizując przedmiotowe zagadnienie należy w pierwszej kolejności odwołać się do regulacji rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Przedmiotowa regulacja określa wzór wniosku o wydanie dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W powołanym wniosku wskazano, iż wnioskodawca składa oświadczenie pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń o swoim aktualnym miejscu zamieszkania. Jednocześnie rozporządzenie to nie definiuje jak należy interpretować pojęcie „miejsce zamieszania”. Wobec powyższego koniecznym jest odwołanie się do regulacji ogólnych. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w art. 25 ustawodawca określił jak należy rozumieć miejsce zamieszkania. Zgodnie z powołaną regulację miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W judykaturze podkreśla się, iż o miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się poprzez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego, co oznacza m.in. zakup domu, czy mieszkania. O miejscu zamieszkania nie przesądza wyłącznie samo zatrudnienie w danej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej. Faktyczne przebywanie w danej miejscowości nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie w miejscowości bowiem musi wiązać się ze skupieniem w niej życiowej aktywności, związanej nie tylko z pracą, ale również z rodziną. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2014 r. II OSK 2172/14). Wobec powołanych przepisów prawa oraz poglądów judykatury warto wskazać, iż o miejscu zamieszkania decydują dwie okoliczności takie jak przebywanie w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu.

Warto również podkreślić, iż samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, choć niejednokrotnie stanowić będzie cenną wskazówkę przy ocenie (por. wyrok SN z dnia 8 maja 1970 r., I CR 208/69). Wobec powyższego o przyjęciu miejsca zamieszkania nie decyduje miejsce zameldowania gdyż są to dwie oddzielne kategorie pojęciowe dotyczące ustalenia przebywania osoby fizycznej. Jednocześnie dla przyjęcia przez organ administracji publicznej informacji o miejscu zamieszkania konieczne jest ustalenia miejsca pobytu osoby fizycznej oraz czy osoba ta ma zamiar stałego pobytu we wskazanym miejscu. Aby uniknąć dodatkowych postępowań administracyjnych dotyczących ustalenia miejsca zamieszkania ustawodawca zastąpił to formą oświadczenia wnioskodawcy. Takie oświadczenie obarczone zostało odpowiedzialnością za składanie fałszywych informacji wobec czego ciężar prawidłowego ustalenia miejsca zamieszkania zostało przeniesione na wnioskodawcę.

Ponadto warto również wskazać, iż z miejscem zamieszkania łączy się zakres terytorialny, wobec czego dla jego ustalenia konieczne jest spełnienie obu wyżej wskazanych przesłanek (przebywania i zamiaru) na ścisłe oznaczonym terytorium przez czas w poszczególnych przepisach oznaczony. W przypadku wydania dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami taki termin wynosi 185 na terytorium Polski. Jeżeli natomiast wnioskodawca przekroczy 185 dni na terytorium innego państwa członkowskiego UE wówczas jako miejsce zamieszkania powinien wskazać terytorium państwa na którym obszarze przebywa. Dodatkowo należy wskazać iż w przepisach regulujących wydanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami ustawodawca posłużył się spójnikiem „i” który przy założeniu logicznego rozbioru zdania wskazuje na koniunkcje, wobec czego muszą być spełnione obie przesłanki łączni, tj. przebywania na terytorium RP co najmniej 185 dni ze względu na więzi osobiste „i” zawodowe. Przykładowy stan faktyczny realizujący wskazaną hipotezę przepisu może wyglądać następująco. Osoba fizyczna ma rodzinne na terytorium RP oraz jednocześnie wykonuje prace zarobkową na terytorium RP. Drugi z podanym przykładów świadczących o zamieszkaniu na terytorium RP jest fakt przebywania na terytorium RP co najmniej 185 dni z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na więzi osobiste. Wobec powyższego sytuacja faktyczna może dotyczyć takiego stanu w którym osoba fizyczna stale świadczy prace poza terytorium RP ale jej centrum interesów życiowych jak, np. rodzina znajduje się na terytorium RP. Dodatkowa osoba taka nie ma zamiaru stale przebywać za granicą. Zamiar stałego pobytu dotyczy terytorium RP, czyli tam gdzie mieści się jego rodzina.

W związku z powyższą interpretacją należy wskazać iż po pierwsze na miejsce zamieszkania składają się takie okoliczności jak przebywanie oraz zamiar stałego pobytu. Jednocześnie adres zameldowania nie jest tym samym pojęciem co adres zamieszkania. Wskazać należy również iż na miejsce zamieszkania składa się czas przebywania na terytorium RP powyżej 185 dni w całym roku. Tylko przy spełnieniu łącznie przesłanki przebywania z zamiarem pobytu na terytorium Polski powyżej 185 dni uprawnia do określenia swojego miejsca zamieszkania jako terytorium RP.

Autorka jest specjalistą do spraw Prawa Cywilnego w Gorący i Partnerzy Kancelaria Radców Prawnych

Paulina Osika
+48 12 200 22 99