Facebook

KPA - dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego

KPA - dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego
09.01.2017

Niejednokrotnie w czasie trwającego postępowania administracyjnego strona żąda powołania biegłego celem przeprowadzenia dowodu wymagającego wiadomości specjalnych. Wówczas pojawia się pytanie czy organ administracji publicznej jest związany takim wnioskiem dowodowym oraz na jakiej podstawie może lub powinien taki dowód przeprowadzić.

Dopuszczalność

W pierwszej kolejności należy zastanowić się nad podstawa takiego wniosku strony. W tym celu należy sięgnąć do brzmienia i interpretacji art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którym „gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.” Literalna wykładnia prezentowanego przepisu wskazuje iż muszą zostać spełnione dwie przesłanki celem jego zastosowania. Po pierwsze konieczne są występujące w sprawie wiadomości specjalne. Po drugie natomiast to organ administracji publicznej może lecz nie musi zwrócić się do biegłego lub biegłych. Wobec powyższego należy wskazać, iż przepis ten nie ma charakteru obligatoryjnego a tym samym organ administracji publicznej może skorzystać z przysługującego mu uprawnienia jakim jest uznanie administracyjne. Organ administracji publicznej nawet gdy zachodzą okoliczności wymagające wiadomości specjalnej może lecz nie musi skorzystać z opinii biegłego. W tym miejscu warto wskazać, iż wiadomości specjalne doktryna interpretuje jako sytuację w której „rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wówczas, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, sztuki, rzemiosła, techniki, stosunków gospodarczych itp., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie” (Wróbel, Andrzej. Art. 84. W: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2016.). Jednakże pomimo literalnej wykładni przepisu należy również zwrócić uwagę, iż „organ administracji publicznej powołuje biegłego na żądanie strony lub z urzędu.”( Wróbel, Andrzej. Art. 84. W: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2016) Pomimo powyższego stanowiska powołane zagadnienie prawne pozostaje sporne w judykaturze. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie „organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób niebudzący wątpliwości może być ustalona przez organ na podstawie dokumentów sprawy, a zwłaszcza - oświadczeń strony składanych w innym czasie.” (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 1 lutego 1982 r. I SA 2497/81).

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na wniosek strony w oparciu o art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter zagadnienia spornego w doktrynie. Z jednej strony literalna wykładnia przepisu wskazuje, iż jedynie organ może powołać biegłego ze względu na przysługujące mu uznanie administracyjne, zaś z drugiej strony doktryna dopuszcza możliwość powołania biegłego na wniosek strony w oparciu o powołany przepis. Niemniej jednak należy stwierdzić, iż podstawową przesłanką powołania dowodu z opinii biegłego jest okoliczność występującą w sprawie a wymagająca wiedzy specjalnej. Jeżeli organ w oparciu o uznanie administracyjne dojdzie do przekonania iż przedmiotowa przesłanka nie została spełniona wówczas może odmówić przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Zasada budzenia zaufania

Ponadto warto również poruszyć kwestię odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W takim przypadku w rozstrzygnięciu organu powinno znaleźć się uzasadnienie podstaw odmowy przeprowadzenia dowodu. Powyższy obowiązek wynika zarówno z brzmienia przepisu 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego jak i z zasady budzenia zaufania obywatela do działań organu administracji, tj. art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym: „organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.” Warto również wskazać stanowisko judykatury w zakresie realizacji powyższej zasady: „przepis art. 8 nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie ostateczne akty administracyjne funkcjonujące w obrocie prawnym i pozostające w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie” (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2008 r. II OSK 2005/06). Przedmiotowa zasada koresponduje z zasada wyrażoną w art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, tj. z zasadą informowania stron postępowania. Zgodnie ze wskazaną zasadą organ administracji publicznej zobligowany jest do „należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego”. Łączne stosownie powyższych zasad powoduje po stronie organu powstanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stronie podstaw, dlaczego wniosek o powołanie biegłego celem przeprowadzenia dowodu z wiadomości specjalnych, nie został przez organ uwzględniony.

Podsumowując przedmiotowa problematykę należy wskazać, iż organ administracji publicznej nie jest zobligowany do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego jeżeli uzna, iż nie zachodzi przesłanka wymagalności wiadomości specjalnych. Jednakże w przypadku odmowy przeprowadzenia takiego dowodu konieczne jest sporządzenie uzasadnienia oraz wyjaśnienie przez organ braku podstaw.

Autorka jest specjalistą do spraw Prawa Cywilnego w Gorący i Partnerzy Kancelaria Radców Prawnych

Paulina Osika
+48 12 200 22 99