Facebook

Interwencja główna i uboczna w postępowaniu cywilnym

Interwencja główna i uboczna w postępowaniu cywilnym
29.06.2016

Interwencja główna

Instytucje interwencji głównej i ubocznej uregulowane są w art. 75 i n. Kodeksu postępowania cywilnego. Interwencja główna jest powództwem osoby trzeciej, tj. interwenienta głównego, o rzecz lub prawo, wytoczonym przeciwko stronom, które o tę rzecz lub prawo prowadzą spór sądowy. Istota interwencji głównej sprowadza się do uproszczenia postępowania dla interwenienta, który dzięki jej zastosowaniu może uniknąć prowadzenia kilku odrębnych spraw, a co za tym idzie- możliwej rozbieżności w orzeczeniach w swoich sprawach. Ponadto, co równie istotne, interwenient główny szybciej osiąga swój cel prawny oraz ponosi koszty jednego, a nie kilku procesów. Omawianą instytucję można skutecznie zastosować w postępowaniu cywilnym od chwili doręczenia pozwu pozwanemu w sprawie głównej, aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji.

Należy zaznaczyć, iż sprawa główna, tj. pomiędzy powodem, a pozwanym oraz sprawa wynikła z tytułu wniesienia interwencji głównej są odrębnymi sprawami, które jednak nie powinny być prowadzone w oderwaniu od siebie. Na podstawie przepisów o fakultatywnym zawieszeniu postępowania z urzędu (art. 177 § 1 pkt 2 k.p.c.) sąd może zatem zawiesić toczące się dotąd postępowanie. Uwzględnienie wniesionej interwencji głównej niweczy postępowanie dotychczas prowadzone np. poprzez cofnięcie wniesionego pozwu, albo oddalenie powództwa Pomiędzy pozwanymi w procesie interwencyjnym występuje współuczestnictwo. Rodzaj tego współuczestnictwa jest w doktrynie sporny. Część autorów uważa je za współuczestnictwo konieczne, inni zaś określają je jako nienazwane.

Na podstawie norm zawartych w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, od wniesienia interwencji głównej pobiera się całą opłatę. Sądem właściwym do wniesienia interwencji głównej jest sąd, który rozstrzyga proces główny.

Interwencja uboczna

Drugą z omawianych instytucji jest interwencja uboczna, której definicja zawarta jest w art. 76 k.p.c. Ma ona na celu zabezpieczenie interesu prawnego zgłaszającego interwencję, ale także strony, do której przystąpił w czasie procesu. Polega ona na zgłoszeniu przez osobę trzecią, tj. interwenienta ubocznego, swego udziału w sprawie po jednej ze stron toczącego się procesu. Interwencję uboczną należy wnieść w formie pisemnej do chwili zamknięcia rozprawy w drugiej instancji. W piśmie procesowym interwenient uboczny powinien wskazać po której stronie sporu przystępuje do sprawy. Ponadto interwenient powinien wykazać swój interes prawny w skorzystaniu z omawianej instytucji. Próbując go zdefiniować, można dojść do wniosku, iż interes prawny interwenienta ubocznego zachodzi wówczas, gdy spodziewany wyrok w sprawie w sposób bezpośredni lub nawet tylko pośredni, będzie wpływał na sferę prawną zgłaszającego. Za zgodą stron interwenient uboczny może wejść na miejsce strony, do której przystąpił.

Cechą charakterystyczną interwencji ubocznej jest występowanie skorelowanej z nią instytucji tzw. opozycji. Opozycję od wstąpienia interwenienta ubocznego można zgłosić najpóźniej przy rozpoczęciu najbliższej rozprawy w formie pisemnej lub ustnej. Mimo wniesienia opozycji interwenient uboczny bierze udział w sprawie, dopóki orzeczenie uwzględniające opozycję nie stanie się prawomocne. W razie prawomocnego uwzględnienia opozycji czynności interwenienta ubocznego uważane będą za niebyłe ( art. 78 § 3 k.p.c.).Opozycja uruchamia tzw. postępowanie wpadkowe, w którym sąd bada wspomniany wyżej interes prawny interwenienta ubocznego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8.06.1967 r., sygn. akt I CZ 24/67, sąd jest zobligowany do niedopuszczenia interwencji ubocznej również z urzędu, jeżeli brak interesu prawnego w sposób oczywisty wynika z samych twierdzeń zgłaszającego interwencję.

Wyróżnia się dwa rodzaje interwencji ubocznej- samoistną i niesamoistną, czyli zwykłą. Z interwencją samoistną mamy do czynienia wówczas, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub ustawy wynika, iż wyrok w sprawie ma odnieść bezpośredni skutek między interwenientem ubocznym a przeciwnikiem strony, do której przystąpił. Do stanowiska interwenienta ubocznego stosuje się wówczas przepisy o współuczestnictwie jednolitym. Interwencja zwykła, czyli niesamoistna występuje wówczas, gdy skutek ten jest jedynie pośredni. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 06.11.2008 r., sygn. akt III CSK 209/08, „z istoty interwencji ubocznej niesamoistnej, a zwłaszcza z charakteru takiego interwenienta jako pomocnika strony, do której przystąpił, wynika, że chociaż działa on w procesie w imieniu własnym, uprawniony jest także do podejmowania czynności procesowych w związku z okolicznościami dotyczącymi samej strony, do której przystąpił, jeżeli oczywiście strona ta jego czynnościom się nie sprzeciwi. Sytuacji powyższej nie można jednak odwrócić, brak jest bowiem w przepisach dotyczących interwencji ubocznej jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że strona, do której przystąpił interwenient uboczny, uprawniona jest do powoływania się we wniesionym przez siebie środku odwoławczym na zarzuty pozostające w związku z okolicznościami dotyczącymi wyłącznie interwenienta.” Zgodnie z normami zawartymi w przepisie art. 82 k.p.c., Interwenient uboczny nie może w stosunku do strony, do której przystąpił, podnieść zarzutu, że sprawa została rozstrzygnięta błędnie albo że strona ta prowadziła proces wadliwie, chyba że stan sprawy w chwili przystąpienia interwenienta uniemożliwił mu korzystanie ze środków obrony albo że strona umyślnie lub przez niedbalstwo nie skorzystała ze środków, które nie były interwenientowi znane. Jedną z różnić pomiędzy interwencją uboczną samoistną i niesamoistną jest np. to, iż interwenient samoistny będzie występował w charakterze strony, a niesamoistny jako świadek w sprawie.

Interwenient uboczny, zgodnie z normami k.p.c. jest uprawniony do wszystkich czynności procesowych pod warunkiem, iż nie stoją one w sprzeczności z czynnościami strony, do której przystąpił. Czynności procesowe dokonane przez interwenienta ubocznego sprzeczne z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystąpił, nie wywierają skutków procesowych (tak SN w uchwale z 25.08.1989 r. sygn. akt III CZP 75/89). Od interwencji ubocznej, zgodnie z normami zawartymi w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, pobiera się 1/5 część opłaty. Jeżeli kilka osób zgłasza interwencje uboczne w jednym piśmie procesowym, każda z nich uiszcza wpis od swojej interwencji( tak SN w uchwale z 10.04.2003 r. III CZP 20/03.

Konkludując należy stwierdzić, iż instytucje interwencji głównej lub ubocznej zawarte w Kodeksie postępowania cywilnego mają ze swej istoty na celu uproszczenie dochodzenia swych praw i roszczeń przez osobę trzecią, korzystającą z tych instytucji. Ułatwienia te występują na kilku płaszczyznach począwszy od mniej skomplikowanego trybu działania przed sądami, zaś na kwestiach związanych z kosztami sądowymi skończywszy.

Autor jest Aplikantem Radcowskim w Gorący i Partnerzy Kancelaria Radców Prawnych

Adam Wołkowicz
+48 12 200 22 99