Facebook

Dowody w sprawie o rozwód

Dowody w sprawie o rozwód
21.04.2016

Dopuszczalność dowodów w sprawie o rozwód

Zgodnie z Kodeksem Postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.), w każdej sprawie o rozwód, obligatoryjnym dowodem jest przesłuchanie stron (art. 432 k.p.c.). Z kolei całe postępowanie dowodowe ma na celu ustalenie okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji, a w razie uznania powództwa - także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną. Jednakże w każdej sprawie rozwodowej pojawia się pytanie jakie są dopuszczalne dowody, które mogą zostać powołane i przeprowadzone przez strony, w tym czy możliwe jest dopuszczenie dowodu z nagrań rozmowy strony przeciwnej.

Przepisy regulujące postępowanie rozwodowe nie odpowiadają jednoznacznie jakie dowody mogą zostać przeprowadzone. Zgodnie z ogólnymi regulacjami, dowodem mogą być wszelkie fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Doprecyzowane powyższej regulacji wprowadza art. 308 § 1 k.p.c. ,zgodnie z którym sąd może dopuścić dowód między innymi z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki.

Najczęstsze dowody

W sprawach rozwodowych najczęstsze dowody powoływane przez strony służą wykazaniu winy strony przeciwnej w zupełnym i trwałym rozkładzie małżeństwa. W tym celu strony niejednokrotnie posługują się dowodami ze zdjęć, nagrań audio i video, billingów rozmów telefonicznych, a także wydruków wysłanych e-maili i wiadomości sms, wydruków pozyskanych ze stron internetowych portali społecznościowych np. zdjęcia umieszczone na FB, zapisy rozmów prowadzonych na czatach, zapisy wszelkich komunikatorów i wszelkie inne materiały multimedialne i tekstowe. Dowody takie co do zasady mają równą moc dowodową z innymi zgłoszonymi w postępowaniu, jednakże problem pojawia się gdy dowody takie zostały uzyskane bez wiedzy współmałżonka, że jest nagrywany lub robione są mu fotografie.

dopuszczalność dowodów a dobra osobiste

Co do zasady powołanie dowodów świadczących o winie drugiego małżonka, pozyskanych w prezentowany sposób, stanowi ingerencję w dobra osobiste, a w szczególności narusza prawo do prywatności. Powyższe zagadnienie jest niezwykle problematyczne, także w orzecznictwie sądów powszechnych. Przykładem stanowiska Sądu Najwyższego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z nagrań jest wyrok z dnia 25 kwietnia 2003 roku. Sąd Najwyższy podkreślił, że do wykazania winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego służyć może nagranie rozmów prowadzonych przez strony procesu także wtedy, jeżeli tych nagrań dokonano bez wiedzy jednej z nich i w okresie trwania małżonków w faktycznej separacji. Pogląd powyższy został potwierdzony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2014 roku, w którym to sąd uznał, iż nagrywanie rozmów nie jest bezprawne np. w aspekcie naruszenia dóbr osobistych osoby nagranej, ponieważ było działaniem w obronie usprawiedliwionego interesu prywatnego, a nadto realizowało konstytucyjne prawo do sądu przyznane w art. 45 ustęp 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ponadto Sąd Apelacyjny w Poznaniu w swoim orzeczeniu z dnia 23 stycznia 2013 r. uznał, że nie ma zasadniczych powodów do dyskwalifikacji dowodu z nagrań rozmów telefonicznych, nawet jeżeli nagrań tych dokonywano bez wiedzy jednego z rozmówców.

Powyższa analiza orzecznictwa budzi wątpliwości w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej. Konstytucja RP w art. 47 stanowi bowiem, iż każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym. Konkretyzację powyższego prawa reguluje art. 51 Konstytucji, dotyczący jednego z przejawów prawa do prywatności jakim jest prawo do ochrony danych osobowych. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, iż ochrona życia prywatnego, gwarantowana konstytucyjnie w art. 47, obejmuje sobą także autonomię informacyjną oznaczającą prawo do samodzielnego decydowania o ujawnianiu innym informacji dotyczących swojej osoby, a także prawo do sprawowania kontroli nad takimi informacjami, jeśli znajdują się w posiadaniu innych podmiotów. W związku z tym, nagranie rozmowy, filmu, zrobienie fotografii oraz następne jej wykorzystanie może stanowić naruszenie takich dóbr osobistych jak prawo do korespondencji czy do prywatności.

Pomimo prezentowanych wątpliwości należy uznać, iż w postępowaniu rozwodowym dowód z nagrania drugiej strony uzyskany pomimo braku jej zgody lub nawet wiedzy, może zostać dopuszczony przez sąd i wówczas posiada pełną moc dowodową na równi z innymi dowodami powołanymi w sprawie. Jednocześnie jak wynika z praktyki, takie dowody są coraz częściej wykorzystywane w postępowaniu, z tego powodu, iż ułatwiają udowodnienie winy drugiego małżonka w rozpadzie małżeństwa.

Autorka jest specjalistą do spraw Prawa Cywilnego w Gorący i Partnerzy Kancelaria Radców Prawnych

Paulina Osika
+48 12 200 22 99