Facebook

Administracja niezespolona w województwie

Administracja niezespolona w województwie
08.07.2016

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie określa organizację rządowej administracji zespolonej w województwie i niezespolonej administracji rządowej. Częścią administracji publicznej jest administracja terenowa, której funkcje realizowane są w jednostkach podziału terytorialnego. Administracja terenowa składa się zatem z dwóch zasadniczych członów, tj. z administracji samorządowej, realizowanej na tym szczeblu suwerennie przez jednostki samorządu terytorialnego oraz z administracji rządowej realizowanej w ramach podziału terytorialnego. Będąca przedmiotem zainteresowania administracja rządowa na poziomie województwa dzieli się z kolei na administrację zespoloną oraz administrację niezespoloną. Na poziomie województwa działają zatem w tym zakresie organy administracji zespolonej oraz administracji niezespolonej.

Organy niezespolonej administracji rządowej mają swą definicję legalną. Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, organami niezespolonej administracji rządowej są terenowe organy administracji rządowej podporządkowane właściwemu ministrowi lub centralnemu organowi administracji rządowej oraz kierownicy państwowych osób prawnych i kierownicy innych państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania z zakresu administracji rządowej w województwie. W omawianej regulacji ustawowej występuje katalog jednostek organizacyjnych, które zaliczane są do niezespolonej administracji rządowej w województwie. Tymi organami są zatem: szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowi komendanci uzupełnień; dyrektorzy izb celnych i naczelnicy urzędów celnych; dyrektorzy izb skarbowych, naczelnicy urzędów skarbowych, dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej; dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i dyrektor Specjalistycznego Urzędu Górniczego; dyrektorzy okręgowych urzędów miar i naczelnicy obwodowych urzędów miar; dyrektorzy okręgowych urzędów probierczych; dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej; dyrektorzy urzędów morskich; dyrektorzy urzędów statystycznych; dyrektorzy urzędów żeglugi śródlądowej; graniczni i powiatowi lekarze weterynarii; komendanci oddziałów Straży Granicznej, komendanci placówek i dywizjonów Straży Granicznej; okręgowi inspektorzy rybołówstwa morskiego; państwowi graniczni inspektorzy sanitarni i regionalni dyrektorzy ochrony środowiska.

Ratio legis wprowadzenia katalogu organów administracji niezespolonej w województwie było zapewnienie kierownictwa w wypełnianiu zadań administracji rządowej w skali całego kraju z równoczesnym uwzględnieniem podziału terytorialnego kraju i zapewnieniu realizacji potrzeb regionalnych. Temu czynnikowi sprzyjać ma utworzenie niezespolonej administracji rządowej na zasadzie m.in. administracyjnego i służbowego podporządkowania właściwemu ministrowi lub centralnemu organowi administracji rządowej z pominięciem podległości wojewodzie jako między innymi przedstawicielowi Rady Ministrów na poziomie województwa. Zgodnie z art. 2 pkt 3 przedmiotowej ustawy organy rządowej administracji niezespolonej wykonują zadania administracji rządowej w województwie. Wojewoda jednakże może, na podstawie norm zawartych w art. 25 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie wydawać polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie. Tego typu polecenia mogą jednak być wstrzymane w stosunku do organów niezespolonej administracji rządowej przez właściwego ministra, który wówczas ma uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygnięcie sporu, przedstawiając jednocześnie własne stanowisko w sprawie. Wojewoda ma także pewne uprawnienia kontrolne w stosunku do organów administracji niezespolonej. Czynności kontrolne polegają wówczas na wglądzie w sposób wykonywania przez organy niezespolonej administracji rządowej działające w województwie zadań wynikających z ustaw i innych aktów prawnych wydanych na podstawie upoważnień w nich zawartych. Taka sytuacja może mieć miejsce jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Poza tym jednym z obowiązków organów administracji niezespolonej jest składanie wojewodzie rocznych informacji o swojej działalności w województwie, do końca lutego każdego roku.

Jak stanowi norma zawarta w art. 56 ust. 2 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, powoływanie i odwoływanie organów niezespolonej administracji rządowej następuje na podstawie odrębnych ustaw. Ustanowienie organów niezespolonej administracji rządowej może następować wyłącznie w drodze ustawy. Drugą przesłanką utworzenia tego typu jednostek jest uzasadnienie ogólnopaństwowym charakterem wykonywanych zadań lub terytorialnym zasięgiem działania przekraczającym obszar jednego województwa.

Zgodnie z postanowieniami ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, organy niezespolonej administracji rządowej stanowią akty prawa miejscowego obowiązujące w województwie lub jego części pod warunkiem, iż mają do tego umocowanie w granicach ustaw i na ich podstawie. Akty prawa miejscowego, w tym rozporządzenia porządkowe, ustanowione m.in. przez organy niezespolonej administracji rządowej, mogą być uchylane przez Prezesa Rady Ministrów, jeżeli są one niezgodne z ustawami lub aktami wydanymi w celu ich wykonania. Prezes Rady Ministrów ma takie uprawnienie także w przypadku niezgodności aktów prawa miejscowego z polityką Rady Ministrów lub naruszenia zasad rzetelności i gospodarności. Taka regulacja ma swą podstawę prawną w art. 61 ust. 1 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Ponadto akty prawa miejscowego wydane przez organy administracji niezespolonej mogą być zaskarżane do właściwego sądu administracyjnego przez każdego, kto ma w tym interes prawny.

Autor jest Aplikantem Radcowskim w Gorący i Partnerzy Kancelaria Radców Prawnych

Adam Wołkowicz
+48 12 200 22 99